Porady

Wirusowa i bakteryjna infekcja gardła – jak sobie z nimi radzić?

infekcja gardła
Strona główna » Wirusowa i bakteryjna infekcja gardła – jak sobie z nimi radzić?

 

Zaczerwienienie, ból, obrzęk, drapanie, swędzenie w gardle, chrypka – to najczęściej wymieniane objawy infekcji gardła. Chcąc je skutecznie leczyć, trzeba wiedzieć, z czym dokładnie mamy do czynienia – z zakażeniem wirusowym, czy raczej bakteryjnym. Jak je rozróżnić i jakie są sposoby ich leczenia?

Infekcja gardła – przyczyny

Zarówno wirusy, jak i bakterie, rozprzestrzeniają się w bardzo prosty i szybki sposób – najczęściej drogą kropelkową lub podczas bezpośredniego kontaktu z patogenem, np. poprzez dotknięcie klamki, na której się znajdował, a następnie przeniesienie go na dłoni wprost do nosa czy ust.

Najczęściej do rozwoju infekcji gardła dochodzi w okresach osłabionej odporności, czyli w sezonach jesienno-zimowym oraz wiosennym (od września do kwietnia). Co ważne, w znacznej większości przypadków mamy do czynienia z infekcjami na tle wirusowym. Wskazuje się, że zakażenia bakteryjne dotyczą zaledwie około 10-15 proc. pacjentów zgłaszających się z gardłowymi problemami.

Infekcja wirusowa gardła – co trzeba wiedzieć?

Jak to zostało wspomniane, znaczna większość infekcji górnych dróg oddechowych ma podłoże wirusowe – dane wskazują, że jest to aż w 80-85 proc. Tego typu infekcję określamy potocznie mianem przeziębienia. Warto jednak wiedzieć, że wirusów, które mogą je wywołać, jest ponad 200 – w większości są to rhinowirusy (odpowiadają nawet za 40-50 proc. przeziębień), ale też wirusy paragrypy, koronawirusy, adenowirusy i inne.

Zwykle problemom z gardłem towarzyszy wtedy także nieżyt nosa, ogólne osłabienie, podwyższona temperatura ciała, bóle mięśni i stawów, czasami też kaszel czy zapalenie spojówek. To właśnie te symptomy najczęściej skłaniają nas do wizyt lekarskich. Wskazuje się bowiem, że przeziębienie jest główną przyczyną konsultacji medycznych oraz nieobecności w pracy czy szkole, co wcale nie jest rzadkie – dorośli średnio mierzą się z przeziębieniem 2-4 razy do roku, a dzieci nawet 8-9. Co jeszcze warto wiedzieć?

  • Infekcja wirusowa gardła rozwija się w ciągu kilku dni od zakażenia (1-6 od kontaktu z patogenem) – zwykle objawy narastają stopniowo, osiągając apogeum w 3. lub 4. dniu od wystąpienia pierwszych symptomów.
  • W czasie diagnostyki nie są najczęściej potrzebne żadne badania laboratoryjne – chyba że specjalista ma podejrzenie, iż mamy do czynienia z anginą paciorkowcową (bakteryjną). Jeśli pojawiają się w tym zakresie trudności diagnostyczne, można wykonać szybki test serologiczny (w większości przypadków dotyczy to dzieci).
  • Objawy przeziębienia najczęściej są dość łagodne, co nie zmienia faktu, że mogą być bardzo uciążliwe i warto je łagodzić.
  • To właśnie wspomniane łagodzenie symptomów, czyli leczenie objawowe, jest kluczowe w kontekście zmagania się z przeziębieniem – nie ma konieczności podawania antybiotyków (chyba że doszło do nadkażenia bakteryjnego lub jest duże prawdopodobieństwo jego wystąpienia – zawsze ocenia to specjalista).
  • Infekcja gardła, która powstała na tle wirusowym, określana jest jako choroba samoograniczająca się – organizm objęty w tym czasie odpowiednią troską, powinien sobie z nią spokojnie poradzić.
  • Ile trwa wirusowa infekcja gardła? Objawy u osób dorosłych zwykle mijają po upływie tygodnia (najszybciej normuje się temperatura – spada do prawidłowych wartości po około 3 dniach, nieżyt gardła i nosa trwa około 7 dni, zaś najdłużej utrzymuje się kaszel – nawet przez około 2-3 tygodnie).

Infekcja bakteryjna gardła – jak ją rozpoznać?

Za infekcje bakteryjne gardła najczęściej odpowiedzialne są paciorkowce beta-hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes). Tego typu choroba zaczyna się zwykle dość nagle i od razu z dużą intensywnością – do pełnego rozwoju objawów może dojść nawet w ciągu zaledwie godzin, co już jest pierwszą różnicą w porównaniu do stopniowego procesu rozwoju infekcji wirusowej. Niestety, nie zawsze stuprocentowe określenie podłoża choroby jest proste. Co jednak powinno zapalić nam czerwoną lampkę, wskazując na infekcję bakteryjną?

  • Gorączka przekraczająca 38°C, której nieraz towarzyszą dreszcze i zimne poty;
  • silny ból gardła, kłucie, pieczenie, zaczerwienienie;
  • obrzęk gardła,
  • powiększone i czułe na dotyk węzły chłonne szyi,
  • specyficzny nalot na migdałkach oraz ich rozpulchnienie (dotyczy to anginy paciorkowcowej),
  • białawy nalot na języku,
  • obecność treści ropnej, która może być widoczna na tylnej ścianie gardła,
  • generalne silne osłabienie, bóle mięśniowo-stawowe,
  • niechęć do jedzenia,
  • co ważne – infekcjom bakteryjnym gardła z reguły nie towarzyszą kaszel oraz nieżyt nosa.

W celu diagnostyki infekcji bakteryjnej lekarz przeprowadza badanie podmiotowe, a także odpowiedni wywiad. W jego trakcie może opierać się m.in. o tzw. skalę punktową wg Centora/McIsaaca, która pozwala ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia właśnie zakażenia bakteryjnego. Co istotne, w razie wątpliwości lub w przypadku nieskutecznej antybiotykoterapii i konieczności jej zmiany, wskazane może okazać się wykonanie posiewu wymazu z gardła lub szybkiego testu antygenowego.

W przypadku infekcji bakteryjnej konieczne jest leczenie przyczynowe, czyli zastosowanie antybiotyków. Zwykle przepisywane są na około 10 dni i należy pamiętać, by przyjmować je do końca, zgodnie z zaleceniami lekarza. Nawet jeśli objawy znacznie złagodniały, ich podawanie jest konieczne. Ma to na celu zapobieżenie ewentualnym powikłaniom i umożliwienie organizmowi pełnego wyzdrowienia. Co ważne, przyjęcie antybiotyku zmniejsza też ryzyko rozprzestrzeniania się choroby – już 24 godziny po przyjęciu pierwszej dawki chory przestaje zarażać.

Infekcja gardła – leczenie

Jak to zostało podkreślone, w leczeniu infekcji bakteryjnych konieczna jest antybiotykoterapia. Nie wyklucza to jednak stosowania także metod łagodzących nieprzyjemne objawy.

W przypadku infekcji wirusowych leczenie objawowe jest zaś podstawą terapii – antybiotyki nie działają na wirusy, a jako że przeziębienie jest chorobą samoograniczającą się, naszym zadaniem jest wspieranie organizmu w samodzielnej walce, danie mu odpowiednich warunków do regeneracji oraz łagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości, które odczuwa. Infekcje gardła łagodzić mogą:

  • Domowe metody

Domowe apteczki i spiżarnie są zwykle pełne produktów, które mają działanie prozdrowotne. Jeśli chodzi o infekcje gardła, szczególnie pomocne są zioła, miód i siemię lniane. Generalną odporność organizmu wzmocni też imbir oraz „babciny” syrop z cebuli.

W przypadku miodu warto pamiętać, że jeśli zdecydujemy się dodać go do ziołowego naparu, wody czy mleka, nie powinny to być płyny zbyt gorące – maksymalnie do 40°C (wyższa temperatura wpływa niekorzystnie na właściwości miodu). Do takiego napoju warto dodać też wspomniany imbir – wystarczy go obrać i pokroić w plasterki.

  • Odpoczynek i dbanie o warunki zewnętrzne

Odpoczynek w trakcie infekcji jest kluczowy. Organizm musi mieć siłę, by zwalczać zakażenie. Jeśli bowiem pomimo infekcji gardła będziemy funkcjonować w standardowym tempie, choroba może ulec znacznemu wydłużeniu lub może dojść do nadkażenia bakteryjnego i konieczności zastosowania antybiotykoterapii.

Jeśli zaś chodzi o warunki, w których chory odpoczywa, warto pamiętać o odpowiednim nawilżeniu powietrza. Ułatwi to tkankom gardła regenerację – zbyt niski poziom owego nawilżenia wpływałby na dodatkowe ich wysuszanie, co mogłoby prowadzić do kolejnych podrażnień, przedłużania się stanu zapalnego i braku postępów w leczeniu. Optymalna wilgotność to 45-65 proc.

  • Preparaty na gardło

Pastylki do ssania czy spray do gardła to prawdopodobnie najczęściej stosowane środki wspomagające leczenie infekcji gardła. Można je kupić w aptekach i niektórych sklepach czy drogeriach. Warto jednak pamiętać o odpowiednim ich stosowaniu.

Przykładowo sposób użycia Fiordy® spray – wyrobu medycznego, który wspomaga leczenie stanów zapalnych jamy ustnej i gardła spowodowanych przez infekcje bakteryjne i wirusowe – zależy od wieku. Można go stosować już u dzieci powyżej 1. roku życia. I tak np. w ich przypadku (dzieci 1-3 lata) podaje się 1-2 dozy preparatu do 3 razy dziennie, zaś u nieco starszych dzieci (4-12 lat) również 1-2 dozy, lecz już do 4 razy na dobę. U młodzieży i dorosłych można stosować nawet 2-6 doz do 3-6 razy dziennie, łagodząc tym samym m.in. drapanie w gardle i uczucie suchości. Widać jednak, że różnice we wskazówkach są istotne, co tylko podkreśla, że zawsze należy zapoznać się z informacjami przekazanymi przez producenta lub skonsultować się z lekarzem – by pomóc sobie w bezpieczny sposób!

Źródła:
Gowin, E., Horst-Sikorska, W., Leczenie zapalenia gardła bez antybiotyku – czy to możliwe?, Farmacja Współczesna 2012; 5: 83-89 [dostęp: 09.12.2021]
https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201202_Farmacja_003.pdf
Gutknecht, P., Molisz, A., Pietrzykowska, M., Reiwer-Gostomska, M., Siebert J., Trzeciak, B., Winiarski, T., Diagnostyka i leczenie zakażeń układu oddechowego u pacjentów wybranych praktyk lekarzy rodzinnych na terenie Gdańska, Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 3: 320–322 [dostęp: 09.12.2021] http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-c6c5b8f7-663a-4355-831c-ffb1b0571b0d
Mejza, F., Przeziębienie, „grypa.mp.pl”, 17.10.2016 [dostęp: 09.12.2021]
https://grypa.mp.pl/przeziebienie/61668,przeziebienie
Mik, E., Stopiński, M., & Mrozińska, M. (2004). Przeziębienie. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 6(9), 20-27. [dostęp: 08.12.2021]
http://www.mariamrozinska.pl/publikacje/Przeziebienie_Mrozinska.pdf
Redakcja Medonet, Imbir na przeziębienie, „medonet.pl’, 01.01.2019 [dostęp: 09.12.2021]
http://www.medonet.pl/zdrowie,imbir-na-przeziebienie—zastosowanie–imbir-w-ciazy–przeciwwskazania,artykul,1729910.html
Redakcja Medonet, Wirusowe zapalenie gardła, medonet.pl [dostęp: 09.12.2021]
http://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-nosa–gardla–uszu-i-krtani,wirusowe-zapalenie-gardla—przyczyny–objawy-i-leczenie,artykul,1579213.html
Tichonow A. I., Bondarenko L. A., Jarnych T. G., Szpyczak O. S., Kowal W. M., Skrypnik–Tichonow R. I. Miód naturalny w medycynie i farmacji (Pochodzenie, właściwości, zastosowanie, preparaty lecznicze), Monografia pod redakcją akademika Ukraińskiej Akademii Nauk A. I. Tichonowa, Redaktor wydania polskiego: Prof. dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia, 2017 [dostęp: 09.12.2021]
http://dspace.nuph.edu.ua/bitstream/123456789/15125/1/Mi%C3%B3d%20naturalny%20w%20medycynie%20i%20farmacji%20-%20MONOGRAFIA.pdf
Zieliński, R., Zakrzewska, A., Ostre infekcje górnych dróg oddechowych u dzieci — podział morfologiczny, diagnostyka i terapia, Forum Medycyny Rodzinnej [dostęp: 09.12.2021]
https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/10061/8562

ZOBACZ PODOBNE ARTYKUŁY

Płukanie gardła – jak zrobić to prawidłowo

Płukanie gardła – jak zrobić to prawidłowo?

Płukanie gardła to jeden z tradycyjnych sposobów radzenia sobie z dolegliwościami, które wynikają z bakteryjnych i wirusowych infekcji gardła. Aby ...
Jakie zioła na ból gardła Co warto stosować

Jakie zioła na ból gardła? Co warto stosować?

Zioła mają ogromną moc, którą ludzkość zna już od tysięcy lat. Od wieków wykorzystywane są w kuchni, nadając naszym potrawom ...
Angina - czym się objawia i jak ją leczyć

Angina — czym się objawia i jak ją leczyć?

Angina to dość często występująca choroba górnych dróg oddechowych, nazywana niekiedy ostrym zapaleniem gardła (czasem też migdałków i błony śluzowej) ...