Przeziębienie to potoczna nazwa łagodnej, samoograniczającej się infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. Objawy spowodowane zakażeniem wirusowym bywają uciążliwe, a leczenie ogranicza się do ich łagodzenia. Dowiedz się więcej o przyczynach i profilaktyce przeziębienia. Poznaj też sposoby na przeziębienie, które pomogą Ci przetrwać chorobę.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Przeziębienie to jedna z najczęstszych infekcji górnych dróg oddechowych, wywoływana najczęściej przez rinowirusy.
- Objawy rozwijają się stopniowo i zwykle mają łagodny przebieg.
- Przeziębienie należy odróżnić od grypy, która zwykle przebiega ciężej i może wiązać się z większym ryzykiem powikłań.
- Leczenie ma charakter przede wszystkim objawowy, ważny jest odpoczynek i odpowiednia podaż płynów.
- Ryzyko zachorowania można zmniejszyć dzięki profilaktyce, np. poprzez częste mycie rąk, wspieranie odporności organizmu oraz unikanie kontaktu z osobami chorymi.
Czym jest przeziębienie?
Przeziębienie to potoczne określenie wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych – gardła, nosa, zatok. Jest to najczęściej występujące schorzenie o podłożu infekcyjnym. Choroba ta bywa określana również jako zapalenie nosogardła, zapalenie błony śluzowej gardła i nosa.
W rzeczywistości jednak objawy przeziębienia nie wynikają z wyziębienia organizmu, a z jego reakcji obronnej na pojawienie się wirusa i infekcję, choć faktycznie stan wychłodzenia sprzyja wnikaniu patogenów do układu oddechowego.
Gdy temperatura spada, dochodzi do zmian w błonach śluzowych, przez co spada ich efektywność obrony, a to zwiększa ryzyko wnikania drobnoustrojów. W okresie jesienno-zimowym może też dochodzić do spadku odporności, m.in. ze względu na ograniczoną aktywność fizyczną na świeżym powietrzu, częstsze przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach.
Przeziębienie – przyczyny
Znanych jest ponad 200 różnych rodzajów wirusów, które mogą odpowiadać za przeziębienie. Najczęściej choroba rozwija się pod wpływem rinowirusów. Nieco rzadziej za objawy odpowiadają koronawirusy, wirusy grypy i paragrypy, adenowirusy i enterowirusy.
Wirusy nie przejawiają żadnych funkcji życiowych, ale w momencie wniknięcia do organizmu są zdolne do przejmowania kontroli nad zainfekowanymi komórkami. Poza ustrojem wirusy się nie namnażają – do tego potrzebują komórek gospodarza.
Jednak nie każdy kontakt z wirusem oznacza, że zachorujemy. Przed infekcją, w większości przypadków skutecznie chroni układ odpornościowy za pomocą barier chemicznych, komórkowych i fizycznych. Do naturalnych mechanizmów obronnych zalicza się m.in. kaszel, kichanie, ruchy perystaltyczne jelit czy enzymy i związki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym wydzielane przez błony śluzowe.
Jak rozwija się przeziębienie?
Wirusy przenoszone są drogą kropelkową, co oznacza, że przeziębienie rozwija się po przedostaniu się cząsteczek zakaźnych od osoby chorej do innego organizmu. Gdy chory kicha lub kaszle z jego dróg oddechowych uwalniają się wirusy, które kolejno mogą przenosić się wraz z unoszącym się powietrzem.
Jednak zarazić się możemy nie tylko przez bliski kontakt z osobą chorą. Przeziębienie może rozwinąć się także, gdy dotkniemy przedmiotu, na którym osiadły wirusy i następnie dotkniemy dłonią twarzy. Najczęściej wirusy przedostają się do ustroju przez nos i gardło, wnikają przez powierzchnię błon śluzowych wyściełających górne drogi oddechowe.
Zwykle od momentu kontaktu z patogenem wirusowym do wystąpienia pierwszych objawów mija od 2 do 5 dni, a w niektórych przypadkach objawy przeziębienia mogą pojawić się już następnego dnia.
Na przeziębienie chorują osoby w każdym wieku, jednak m.in. ze względu na niedostatecznie ukształtowany układ immunologiczny u najmłodszych, dzieci są bardziej podatne na rozwój choroby przeziębieniowej. Infekcjom sprzyja także osłabienie organizmu, które może wynikać z innych chorób, niezbilansowanej diety, odwodnienia czy przyjmowania niektórych leków.
Przeziębienie – objawy
Objawy przeziębienia zwykle łatwo rozpoznać. Najczęściej symptomy rozwijają się stopniowo i mają stosunkowo łagodny przebieg. Nasilenie i intensywność objawów mogą się różnić w zależności od rodzaju wirusa, a także sprawności układu odpornościowego, czy nawet wieku, dlatego w części przypadków ciężko jest samodzielnie rozpoznać etiologię choroby.
W przebiegu przeziębienia mogą pojawić się takie objawy jak:
- nieżyt nosa – katar, obrzęk, zaczerwienienie;
- kaszel, który może być suchy lub produktywny (potencjalnie nazywany mokrym)
- chrypka, drapanie w gardle;
- ból gardła, pieczenie, kłucie;
- zaczerwienienie i obrzęk śluzówki gardła;
- stan podgorączkowy, rzadziej gorączka, osłabienie, zmęczenie, ogólne rozbicie;
- bóle mięśniowo-stawowe, dreszcze.
Niekiedy typowe objawy przeziębienia, takie jak katar i kaszel są poprzedzone bólami mięśni i stawów, innym razem infekcję zwiastują objawy ze strony nosa i gardła.
Jak rozróżnić podstawowe rodzaje infekcji?
- Infekcja wirusowa a bakteryjna – infekcja wirusowa jest najczęstszą przyczyną sezonowych zachorowań. Jej przebieg zależy od rodzaju wirusa, choć zazwyczaj choroba ma charakter samoograniczający. Z kolei rzadsze infekcje bakteryjne mają odmienny charakter i mogą wymagać leczenia antybiotykiem, o którego zastosowaniu zawsze decyduje lekarz.
- Przeziębienie a grypa – przeziębienie rozwija się powoli i zwykle przebiega łagodniej, najczęściej z katarem i bólem gardła. Objawy grypy rozwijają się nagle i często obejmują wysoką gorączkę, silne bóle mięśni oraz wyraźne osłabienie organizmu.
W porównaniu z infekcjami bakteryjnymi lub grypą przeziębienie zazwyczaj wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań. Grypa może prowadzić do powikłań, zwłaszcza u osób z grup ryzyka. Należą do nich m.in. zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zaostrzenie chorób przewlekłych, a w niektórych przypadkach także wtórne zakażenia bakteryjne.
Leczenie przeziębienia
Najczęściej przeziębienie ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie. Leczenie polega więc przede wszystkim na stosowaniu środków łagodzących objawy.
Stan podgorączkowy (poniżej 38 stopni Celsjusza), jest naturalnym elementem reakcji odpornościowych i zwykle zaleca się, jeśli samopoczucie na to pozwala, aby wówczas nie przyjmować środków przeciwgorączkowych. Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub ibuprofen, mogą być stosowane w celu złagodzenia bólu, gorączki i związanego z nią złego samopoczucia. Nie ma potrzeby obniżania każdej podwyższonej temperatury ciała wyłącznie ze względu na wartość pomiaru. Należy stosować leki zgodnie z ulotką, uwzględniając przeciwwskazania i możliwe interakcje.
Przy objawach nieżytowych warto zadbać o regularne usuwanie zalegającej wydzieliny z nosa. Pomocne są w tym celu spraye zawierające roztwór soli fizjologicznej lub woda morska. W razie potrzeby można także sięgnąć po krople obkurczające naczynia krwionośne jednak ich stosowanie należy ograniczyć do kilku dni, tak aby nie doszło do nadmiernego wysuszenia śluzówki.
Przy bólu gardła można zastosować np. wyrób medyczny Fiorda® MAX MD. Preparat ten dzięki zawartości m.in. porostu islandzkiego tworzy na błonie śluzowej gardła powłokę izolującą od czynników drażniących. Z kolei w celu nawilżenia gardła i łagodzenia objawów takich jak chrypka czy suchość w gardle można sięgnąć po wyrób medyczny Fiorda® SPRAY.
Domowe sposoby na przeziębienie
Łagodzenie objawów infekcji wirusowej za pomocą preparatów dostępnych w aptekach warto wspierać naturalnymi metodami. Przede wszystkim nie należy lekceważyć choroby. Warto więc przez kilka dni pozostać w domu i odpoczywać, stosując domowe sposoby na przeziębienie, takie jak np.:
- Nawilżanie powietrza – utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza może zmniejszać uczucie suchości błon śluzowych nosa i gardła oraz poprawiać komfort podczas infekcji.
- Miód – może łagodzić kaszel i podrażnienie gardła, nie należy go jednak stosować u dzieci poniżej 1 roku życia,
- Ciepłe napoje mogą przynosić ulgę w przypadku bólu lub podrażnienia gardła oraz wspomagać utrzymanie prawidłowego nawodnienia organizmu.
- Odpowiednie nawodnienie i zbilansowana dieta – w czasie infekcji warto regularnie przyjmować płyny oraz dbać o pełnowartościowe posiłki dostarczające niezbędnych składników odżywczych.
Jak zapobiegać przeziębieniu? Higiena i odporność
Podstawą profilaktyki przeciwwirusowej jest ograniczenie kontaktu z drobnoustrojami, dlatego warto przestrzegać podstawowych zasad higieny. Ryzyko zachorowania można zmniejszyć poprzez:
- częste mycie dłoni,
- dezynfekcję,
- unikanie bliskiego kontaktu z osobami z objawami infekcji,
- pozostawanie w domu przy objawach przeziębienia, co ogranicza rozprzestrzenianie wirusa.
Ponadto warto, nie tylko w okresie choroby, ale każdego dnia dbać o odporność organizmu. Układ immunologiczny do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje szeregu witamin i minerałów, które dostarczamy wraz z pożywieniem. Zdrowa, pełnowartościowa dieta jest więc kluczowa. Nie tylko zmniejsza ryzyko zachorowania, ale także wzmacnia organizm i przygotowuje go do walki z przeziębieniem.
Ile trwa przeziębienie? Kiedy udać się do lekarza?
To, ile trwa przeziębienie, zależy nie tylko od układu odpornościowego i rodzaju wirusa, ale także od sposobu postępowania. Zwykle jednak objawy utrzymują się nie dłużej niż 7 do 10 dni. Niektóre z nich, takie jak np. chrypka czy suchy kaszel mogą jednak dokuczać nawet przez 2–3 tygodnie.
Jeśli jednak objawy nie stają się łagodniejsze w ciągu kilku dni, mają charakter narastający lub gdy pojawiają się niepokojące dolegliwości, takie jak wysoka gorączka utrzymująca się powyżej 3 dni, duszności, obrzęk gardła lub zmiany skórne, należy niezwłocznie udać się do lekarza.
FAQ
Jak szybko wyleczyć przeziębienie?
Nie ma sposobu, który całkowicie wyleczy przeziębienie w jeden dzień. Możemy jednak złagodzić objawy poprzez odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz leki łagodzące ból, gorączkę czy katar.
Przeziębienie, grypa czy COVID-19 – jakie są najczęstsze objawy tych chorób?
Przeziębienie najczęściej objawia się katarem, bólem gardła i łagodnym osłabieniem, natomiast grypa zwykle przebiega z wysoką gorączką, silnymi bólami mięśni i nagłym pogorszeniem samopoczucia. W COVID-19 mogą pojawić się podobne objawy, a dodatkowo utrata węchu lub smaku, kaszel czy duszność.
Po czym rozpoznać pierwsze objawy przeziębienia?
Pierwsze objawy przeziębienia to zwykle uczucie drapania lub suchości w gardle, kichanie oraz lekki katar. Często towarzyszy im także ogólne osłabienie i pogorszenie samopoczucia.
Czy przeziębienie jest zaraźliwe?
Tak, przeziębienie jest chorobą zakaźną przenoszoną głównie drogą kropelkową podczas kaszlu, kichania lub rozmowy z osobą chorą. Do zakażenia może dojść również poprzez kontakt z powierzchniami, na których znajdują się wirusy.
Źródła:
1. Krzymińska I., Nowotnik P.: Wpływ probiotyków na infekcje wirusowe. Turek – Warszawa, 2020.
http://www.probiofilozofia.pl/file/public/c2e6a4f0-4f3e-11eb-adc4-525400e16d32/wplyw-probiotykow-na-infekcje-wirusowe-pbp.pdf (data odczytu: 19.02.2022).
2. Mikołajska M.: Tak najłatwiej się przeziębić. Trzy częste sytuacje, które zwiększają ryzyko choroby.
https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,przeziebienie–kiedy-najlatwiej-sie-zarazic–trzy-sytuacje,artykul,25631213.html (data odczytu: 19.02.2022).
3. Wachnicka-Bąk A., Lipińska-Opałka A., Będzichowska A., Kalicki B., Jung A.: Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2014, 10 (1).
http://pimr.pl/index.php/wydawnictwa/2014-vol-10-no-1/zapalenie-blony-sluzowej-nosa-i-zatok-przynosowych-jedno-z-najczestszych-zakazen-gornych-drog-oddechowych (data odczytu: 19.02.2022).
ZOBACZ PODOBNE ARTYKUŁY
Przeziębienie a grypa – poznaj 5 kluczowych różnic w objawach
Przeziębienie – jak szybko wrócić do formy?
Grypa typu C – charakterystyka, objawy i różnice względem typu A i B
